Gdzie stoi Mała Syrenka w Kopenhadze?
Mała Syrenka stoi na lądzie, na skale przy wodzie, na nabrzeżu Langelinie. Pomnik leży w Kopenhadze, w dzielnicy Østerbro, na północ od centrum miasta, i jest jednym z symboli stolicy Danii.
Pomnik jest niewielki i niepozorny, więc dobrze wiedzieć, gdzie szukać. Ma 1,25 metra wysokości i waży 175 kilogramów. Wykonano go z brązu, a autorem jest rzeźbiarz Edvard Eriksen.
Stoi na zewnątrz, na promenadzie, więc można go obejrzeć z nabrzeża bez wchodzenia do budynku. Wiele osób łączy wizytę ze spacerem wzdłuż wody. Dzielnica Østerbro jest zamożna i spokojna, a pomnik jest jednym z jej najbardziej znanych miejsc. Wizytę warto zaplanować na dzień, w którym zostanie czas na dłuższy spacer po okolicy.
Jak powstała Mała Syrenka?
Pomnik zamówił w 1909 roku Carl Jacobsen, syn założyciela Carlsberga. Zainspirował go balet oparty na baśni, wystawiany w Królewskim Teatrze w Kopenhadze. Jacobsen poprosił tancerkę Ellen Price, aby pozowała do rzeźby.
Price nie zgodziła się pozować nago, więc rzeźbę wykonano na podstawie żony rzeźbiarza, Eline Eriksen. Eriksen najpierw zwrócił się do Price, ale to właśnie żona rzeźbiarza stała się modelką. Popularna opowieść, że twarz wzorowano na Price, jest nieprawdziwa.
Baśń, na której oparto pomnik, napisał Hans Christian Andersen w 1837 roku. Pomnik odsłonięto 23 sierpnia 1913 roku. Od tego czasu jest jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych Kopenhagi. Mała, niepozorna rzeźba stała się ikoną miasta, a jej wizerunek wiele osób kojarzy z Danią.
Dlaczego Mała Syrenka była wielokrotnie niszczona?
Od połowy lat sześćdziesiątych XX wieku pomnik był wielokrotnie niszczony przez wandali i aktywistów. Za każdym razem go przywrócono. Najczęstsze incydenty to:
- W 1964 roku odcięto głowę pomnika. Zrobili to artyści związani z ruchem sytuacjonistów, m.in. Jørgen Nash. Głowy nigdy nie odzyskano, a na pomniku umieszczono nową.
- W 1984 roku odcięto prawe ramię. Po dwóch dniach wrócono je do pomnika.
- W 1998 roku ponownie odcięto głowę. Została anonimowo zwrócona do stacji telewizyjnej, a w lutym tego samego roku przymocowano ją z powrotem.
- W 2003 roku pomnik zrzucono z cokołu za pomocą materiałów wybuchowych. Znaleziono go później w wodzie portu.
- Wielokrotnie oblewano go farbą, m.in. w 2007 i 2017 roku.
- W 2020 roku na kamieniu cokołu napisano „Free Hong Kong”.
- W 2022 roku na cokole napisano „Z = svastika”.
Część zdarzeń miała wyraźne tło polityczne. Po protestach związanych z ruchem Black Lives Matter na cokole napisano w 2020 roku „racist fish”. Obserwatorzy uznali to za niezrozumiałe, bo nic w pomniku ani w baśni nie ma związku z rasizmem.
Nie wszystkie działania miały charakter zniszczenia. Pomnik bywał też ubierany w burkę, w czapkę Mikołaja albo w stroje reprezentacji piłkarskich Norwegii i Szwecji. Takich przebrań nie traktuje się jako wandalizmu, bo nic nie uszkadzają.
Jak dojść do Małej Syrenki z centrum?
Mała Syrenka leży na północ od centrum, w dzielnicy Østerbro, przy nabrzeżu Langelinie. Dojechać można komunikacją miejską, taksówką albo pieszo. Trasa piesza zależy od punktu startu, więc przed wyjściem warto sprawdzić mapę.
Pomocne może być metro w Kopenhadze, które od 2002 roku obsługuje centralną część miasta. Aktualne linie, bilety i rozkłady sprawdzisz na oficjalnej stronie komunikacji miejskiej Kopenhagi.
Lotnisko Kastrup leży na wyspie Amager, poza dzielnicą Østerbro. Dojazd z lotniska wymaga więc przejazdu przez miasto. Rodzaj połączenia, na przykład pociąg, autobus albo taksówka, warto ustalić przed wylotem.
Co zobaczyć w okolicy Małej Syrenki?
W tej samej dzielnicy leży cytadela Kastellet, dobrze zachowana i łatwa do połączenia z wizytą przy pomniku. Kastellet to dobre uzupełnienie spaceru po nabrzeżu.
Østerbro to zamożna i przytulna dzielnica na północ od centrum. Jest mniej żywa niż Nørrebro czy Vesterbro. Obszar na zachód od linii kolejowej jest bardzo popularny wśród młodych rodzin, co widać w spokojniejszej atmosferze ulic.
Kopenhaga ma też pozostałości dawnych umocnień. Król Christian IV zbudował wały obronne, których fragmenty są widoczne w wielu miejscach miasta do dziś. Warto zajrzeć na nie, jeśli zostanie czas po wizycie przy Małej Syrence.
Po spacerze zajrzyj do jedzenia w Kopenhadze, gdzie znajdziesz miejsca na posiłek w różnych częściach miasta.
Gdzie na świecie stoją kopie Małej Syrenki?
Kopie pomnika stoją w wielu krajach. Część z nich to prezenty od Danii, a inne powstały z inicjatywy lokalnych społeczności. Wśród miejsc, gdzie można je zobaczyć, są m.in.:
- Solvang w Kalifornii
- Kimballton w stanie Iowa
- Piatra Neamţ w Rumunii
- Seul w Korei Południowej
- Calgary w Kanadzie, gdzie stoi wersja o połowę mniejsza
- Brasília w Brazylii, przekazana przez Danię w 1960 roku
- Monako, przy plaży Larvotto
Na lotnisku w Kopenhadze stoi replika syrenki obok posągu Andersena. Podobne rzeźby syrenek stoją też na Sycylii, w Giardini Naxos, oraz w Monopoli w Apulii. W Napier w Nowej Zelandii stoi Pania, postać z mitologii maoryskiej, która ma wiele wspólnego z Małą Syrenką.
Czy można kupić kopię Małej Syrenki?
Pomnik jest objęty prawami autorskimi do 1 stycznia 2030 roku, czyli 70 lat po śmierci twórcy. Repliki można kupić, a ich sprzedaż autoryzuje rodzina Eriksenów. Aktualne warunki zakupu replik sprawdzisz u spadkobierców rzeźbiarza.
W Greenville w stanie Michigan stoi replika z 1994 roku. Jest o połowę mniejsza od oryginału i ma inną twarz. W 2009 roku organizacja zarządzająca prawami artystów zażądała od miasta opłaty licencyjnej, ale według doniesień roszczenie wycofano.
Duński dziennik Berlingske został w 2020 roku pozwany za karykatury parodiujące pomnik. Sąd nakazał gazecie zapłacić odszkodowanie. W maju 2023 roku Sąd Najwyższy Danii orzekł, że karykatura nie naruszyła praw autorskich, powołując się na zasadę parodii.
W 2016 roku w porcie w Asaa w Danii ustawiono podobną rzeźbę. Spadkobiercy rzeźbiarza pozwali o odszkodowanie i domagają się zniszczenia tej rzeźby.
W kulturze popularnej: Mała Syrenka w filmach i grach
Pomnik pojawia się w wielu duńskich filmach. Wśród nich są m.in.:
- Bundfald (1957)
- Reptilicus (1961)
- Hans Christian Andersen's The Little Mermaid (1975)
- Olsen-banden går i krig (1978)
- Walter og Carlo i Amerika (1989)
- Copenhagen (2014)
W grze Where in Europe is Carmen Sandiego? z 1988 roku pomnik symbolizował Kopenhagę. Podobnie jak Manneken Pis w Brukseli, Statua Wolności w Nowym Jorku czy Smok Wawelski w Krakowie, Mała Syrenka jest jednym z symboli swojego miasta.
Od czego zacząć planowanie wizyty?
Zacznij od ustalenia trasy dojazdu, bo pomnik leży na północ od centrum. Wygodniej dotrzeć do niego komunikacją miejską niż pieszo z drugiego końca miasta. Oficjalna strona przewoźnika pokaże aktualne połączenia.
Dobrze połączyć wizytę przy pomniku z Kastellet, bo oba miejsca leżą w dzielnicy Østerbro. Jeden spacer obejmie więc dwa punkty. Jeśli wizyta ma zmieścić się w planie dnia razem z innymi atrakcjami, zaplanuj ją na początku lub na koniec dnia, kiedy zostanie czas na spokojne przejście wzdłuż wody.
Jeśli planujesz zwiedzanie wielu atrakcji, porównaj, czy opłaci się Copenhagen Card. Zanim kupisz kartę, policz, ile miejsc chcesz odwiedzić.
